با آغاز فعالیت رسمی دفاتر خدمات الکترونیک شهرداری در دهه گذشته یکی از نامهایی که در عرصه توسعه و عمران شهری نمود بیشتری پیدا کرد تسهیلگری بود. چرا که دستاندرکاران این طرح خدماتی کلان در توضیحات و شیوهنامهها این دفاتر را به عنوان تسهیلگر خدمات معماری و شهرسازی معرفی کردند. حال آنکه خدمات تسهیلگری ویژگیهایی دارد که شاید کاملا با روند کاری این دفاتر منطبق نباشند. اما این ویژگیها چیست؟
با ما در این مقاله همراه باشید تا با خدمات تسهیلگری ساختمانسازی بیشتر آشنا شویم و به این سوال پاسخ دهیم که چرا متریستا و خدمات آن از شرایط کاملتری برای اطلاق عنوان تسهیلگری برخوردار است.
تسهیل گری چیست و تسهیل گر کیست؟
تسهیل گری (Facilitation) یک فرآیند است که در آن یک شخص حقیقی یا حقوقی بیطرف و متخصص به گروهی از طرفها کمک میکند تا با بهبود فرآیندهای ارتباطی و تصمیمگیری، به اهداف مشترک خود به صورت مؤثرتر و کارآمدتر دست یابند. تمرکز تسهیلگر بر فرآیند است، نه بر محتوا. او مالک ایده نیست، اما در تدوین آنها مشارکت فعال داشته و کمک مینماید تا چارچوب و ابزاری فراهم میکند تا گامهای یک فرایند از دل گروه بیرون آید.
فلذا بنا بر توضیحات فوق یک تسهیل گر باید ویژگیهای زیر را دارا باشد:
- بیطرف (Neutral) است: منافع شخصی در یک پروژه برای او جایگاهی نداشته و تنها حامی رسیدن گروه به توافق است.
- فرآیندگرا (Process-Oriented) است : مراحل کار، مدیریت زمان و تعاملات را مدیریت میکند. و در هنگام شناسایی یک نیاز جدید نقشه فعال و یا یک میانجی توانگر را برعهده دارد
- دانش تسهیلگری دارد: با تکنیکها و ابزارهای مختلف برای هدایت پروژه به سمت اهداف خود آشناست.
- مهارتهای ارتباطی قوی دارد: گوش میدهد، سؤال میپرسد، جمعبندی میکند و تضادها را مدیریت میکند.
تسهیلگر در بیزنس نوسازی و عمران ساختمان چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟
یک تسهیلگر در حوزه ساختمانسازی، علاوه بر مهارتهای پایه تسهیلگری، باید دانش تخصصی این صنعت را نیز داشته باشد. بنابراین، ویژگیهای او عبارتند از:
دانش حققوقی عمیق
آشنایی کامل با مراحل صدور پروانه، قوانین شهرداری، نظام مهندسی، مقررات ملی ساختمان و آییننامههای مربوطه. تسلط به روشهای بهرهمندی از امتیازات نوسازی در اخذ جواز ساخت.
توانایی مدیریت ذینفعان متنوع
باید بتواند بین سرمایهگذار، سازنده، مهندسین ناظر و طراح، همسایگان و شهرداری ارتباط مؤثر برقرار کند و منافع آنها را همسو نماید. مثلا در مسایل مالیه صدور پروانه باید کارفرما و شهرداری را به یک نقطه تفاهم مشترک سوق دهد. ضرب المثل «نه سیخ بسوزد نه کباب» میتواند تعبیری کنایی جالبی از این منظور باشد!
توانایی حل تعارض (Conflict Resolution)
پروژههای ساختمانی عمدتا مملو از اختلاف نظرهای فنی، مالی و حقوقی است. یک تسهیلگر ساخت باید بتواند این تعارضات را به گونهای مدیریت کند که پروژه متوقف نشود. همچنین در زمان مناسب کارفرما را از تصمیمات اشتباه و عواقب آن آگاه سازد.
شبکه ارتباطات قوی (Networking):
داشتن ارتباطات قوی و مؤثر با نهادهای دولتی نظیر شهرداری و نظام مهندسی و بازیگران خصوصی نظیر طراحان، مهندسان ناظر، پیمانکاران و شرکا برای تسریع در فرآیند ساخت از دیگر ویژگیهای تسهیلگری است. در اینجا میتوان شبکه ارتباطات تسهیلگر را در سه ضلع کارفرما، دولت و متخصصان خلاصه کرد.
مسئولیتپذیری و پاسخگویی
پروژه ساختمان همراه با سرمایه کلان و فرایندی است که گاه راه بازگشت برای آن دشوار است. بنابراین تسهیلگر باید حس مسئولیتپذیری بسیار بالایی داشته باشد.
شفافیت و رازدری:
تسهیلگر در این موضوع از تمامی شئونات یک وکیل برخوردار است. وکیل باید به اطلاعات محرمانه موکلان دسترسی داشته باشد و در عین شفافیت، آن را محرمانه نگه دارد. تسهیلگر نیز لازم است تا از اطلاعات محرمانه سرمایهگذاران و ذینفعان پروژه حراست نماید.
چرا تسهیلگر باید کاملا خصوصی باشد؟
همانطور که اشاره شد تسهیلگران بیطرفاند. اما یک بنگاه دولتی هیچگاه نمیتواند مستقل باشد. ویژگی دیگر این است که در به سر انجام رسیدن طرح دغدغه داشته باشد. همچنین تسهیلگر باید از انعطاف پذیری بالا برخوردار باشند.
حال آنکه بدیهی است از ویژگیهای مذکور هیچ کدام از نهادهایی که وابسته به شهرداریها هستند. (نظیر دفاتر خدمات الکترونیک، سازمان نوسازی و …) برخوردار نبوده و خدمات آنان صرفا در سطح کارگزاری است. آنها مجری دستورالعملهای شهرداری هستند، نه خالق فرآیند برای دستیابی به راهحل!
بنا بر توضیحات فوق شرکتهای خصوصی و دفاتر مهندسی که در عرصه ساخت از جواز تا پایان کار ساختمان خدمات فنی و حقوقی ارائه میدهند از شرایط بهتری برای کسب عنوان تسهیلگری دارا هستند.
متریستا تسهیلگر ساخت
با توجه به توضیحاتی که بیان شد مدل کاری متریستا بسیار نزدیک به مفهوم واقعی یک تسهیلگر پروژه در حوزه ساختمان است چرا که
- خصوصی و مستقل است: این ویژگی، بیطرفی و استقلال نظرات ما را تقویت میکند. ما نماینده موکل خود هستیم.
- پیگیری صفر تا صد: این به معنای مدیریت کامل فرآیند است؛ از اخذ مجوزها (تعامل با ذینفعان دولتی) تا هماهنگی بین مهندسین و معرفی سازنده و سرمایه گذار. این دقیقاً نقش یک تسهیلگر است.
- تخصص در حوزه ساختمان: ما به جای تسهیل یک جلسه، کل فرآیند یک پروژه ساختمانی را تسهیل میکنیم تا مطمئن میشوند تمام قطعات پازل در زمان و مکان مناسب خود قرار میگیرند و موانع ارتباطی و اداری برطرف میشوند.