آشنایی با
مرجع رسیدگی به تخلفات ساختمانی؛ کمیسیون ماده 100
کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداریها نهادی شبهقضایی در ساختار شهرداری است که وظیفه دارد درباره تخلفات ساختمانی تصمیمگیری کند. زمانی که مأموران شهرداری متوجه ساختوساز بدون اخذ پروانه یا مغایر با آن شوند، از ادامه ساخت جلوگیری کرده و پرونده مربوطه برای بررسی به این کمیسیون ارسال میشود.
تبصره یک ماده 100، این اجازه را به شهرداری داده است که موضوع مورد تخلف را به کمیسیونی متشکل از نمایندگان وزارتخانه کشور و دادگستری و همچنین شورای شهر ارجاع داده که به آن کمیسیون ماده 100 میگویند. حکمی که توسط این کمیسیون صادر شود لازم الاجرا بوده و قانون فرصتی را برای اجرای حکم به مالک بنا خواهد داد.
فرایند رسیدگی به تخلفات ساختمانی
محل تشکیل کمیسیون ماده 100 معمولاً در ساختمان مرکزی شهرداری یا معاونت شهرسازی همان شهر است. با این حال، در تصمیمگیری کاملاً مستقل عمل کرده و شهرداری فقط وظیفه ارسال پرونده و ارائه توضیحات را دارد.
پس از ارسال پرونده کمیسیون تخلفات 10 روز به سازنده فرصت میدهد تا توضیحات توجیهی خود را کتبا اعلام نماید. پس از آن حکم نهایی صادر میشود. آراء صادر شده معمولا به 3 حالت رقم خواهد خورد:
الف) اگر رای به تخریب بنا باشد سازنده موظف به انجام اقدامات لازم است.
ب) اگر رای به اصلاح باشد پس از آن لازم است تا تغییرات صورت گرفته دوباره توسط مامور بازدید شهرداری کنترل و گزارش عدم خلاف صادر شوند.
ب) اگر رای به جریمه باشد سازنده 10 روز برای پرداخت فرصت دارد. در غیر این صورت رای تخریب یا تغییر صادر میگردد.
کدام تخلفات ساختمانی به کمیسیون ماده 100 ارجاع میشوند؟
ممکن است برایتان سوال شود که آیا تمامی تخلفات ساختمانی به کمیسیون میروند؟ در جواب باید گفت که نوع برخورد با تخلفات حین ساخت بسته به شدت تخلف صورت گرفته است. تخلفات جزیی به طور عمده در کمیسیون داخلی شهرداری مطرح شده و تعیین تکلیف میگردند. عموما با پرداخت جریمه و یا توضیحات کارشناسی سازنده از موضوع تخلف صرف نظر شده و پرونده برای صدور گواهی پایان کار به جریان خواهد افتاد.اما اگر طبق بررسی بازرسی فنی تخلف قابل توجه و بزرگی صورت گرفت باشد پرونده تخلفاتی به کمیسیون ماده 100 ارجاع داده میشود.
شهرداری عمدتا ” تخلفات شهرسازی” (سطح اشغال، پیشروی، بر و کف، اضافه ارتفاع، اضافه اشکوب و موارد مرتبط) و تخلفات “معماری و معماری داخلی” ( کسری پارکینگ، ادغام واحدها یا جداسازی انها، جابه جایی آشپزخانه و سایر فضاها، حذف یا تغییر نورگیر و ….) را جهت تخریب یا اخذ جریمه به کمیسیون ماده ۱۰۰ ارجاع می دهد تا بعد از رفع الرجوع شدن موارد تخلف، پایانکار صادر شود.
نمونهی موردی
در یکی از پروندههای ما، ملکی مجاز به ساخت یک طبقه بوده، اما بدون مجوز، طبقه دوم را نیز احداث کرده است. مأمور شهرداری پس از بازدید، تخلف را گزارش میکند و پرونده به کمیسیون ارجاع میشود.
در نهایت، کمیسیون پس از بررسی پرونده، رأی به پرداخت جریمه نقدی متناسب با ارزش ملک و متراژ اضافه بنا صادر میکند. اما اگر این ساختوساز در حریم خیابان یا معبر عمومی انجام شده بود، رأی تخریب صادر میشد.
چند نکته مهم:
- قبل از هرگونه ساختوساز، دریافت پروانه ساخت از شهرداری الزامی است.
- تغییر در نقشه یا کاربری ملک باید با مجوز کتبی شهرداری انجام شود.
- در صورت بروز تخلف، بهتر است پیش از تشکیل پرونده با مشاوران حقوقی یا کارشناسان شهرسازی مشورت شود.
- پرداخت جریمه داوطلبانه در برخی موارد میتواند مانع صدور حکم تخریب شود.
آیا امکان اعتراض به رأی کمیسیون ماده ۱۰۰ وجود دارد؟
رأی صادرشده از کمیسیون بدوی قطعی نیست. در صورت اعتراض مالک، پرونده به کمیسیون تجدیدنظر ماده صد ارجاع میشود. در صورت رد اعتراض میتوان پرونده را در دیوان عدالت اداری مطرح کرد. در نهایت نیز رأی صادرشده از کمیسیون تجدیدنظر قطعی و لازمالاجرا است. برای آشنایی با فرایند رسیدگی به اعتراضات در دیوان عدالت مقاله زیر را بخوانید:
فرایند رسیدگی به رای کمیسیون ماده 100 در دیوان عدالت اداری
مهلت اجرای رأی کمیسیون ماده صد
پس از ابلاغ رأی نهایی، معمولاً بین ۱۰ تا ۳۰ روز به مالک فرصت داده میشود تا آن را اجرا کند. در صورت خودداری مالک، شهرداری میتواند با مجوز کمیسیون و حضور نیروی انتظامی، رأی تخریب یا جریمه را اجرا نماید و هزینه آن را از مالک دریافت کند.
ترکیب اعضای کمیسیون ماده ۱۰۰
اعضای این کمیسیون سه نفرند و قانون، ترکیب آن را بهطور دقیق مشخص کرده است. این سه عضو عبارتاند از:
- یک قاضی بهمعرفی قوه قضاییه
- یک نماینده از وزارت کشور
- یک نماینده از شورای اسلامی شهر
شهرداری نیز در جلسات حضور دارد اما صرفاً برای ارائه توضیحات فنی دعوت میشود و حق رأی ندارد.
وظایف و اختیارات کمیسیون ماده ۱۰۰
کمیسیون ماده صد مسئول رسیدگی به انواع تخلفات ساختمانی است. از رایجترین تخلفات میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
- ساختوساز بدون دریافت پروانه
- اضافه بنا بیش از حد مجاز یا مغایر با پروانه
- تغییر کاربری غیرمجاز (مانند تبدیل ملک مسکونی به تجاری)
- عدم رعایت اصول فنی، ایمنی یا بهداشتی
- احداث نکردن پارکینگ یا استفاده نادرست از آن
اهداف تشکیل کمیسیون ماده ۱۰۰
هدف از ایجاد این کمیسیون در قانون شهرداری ها وجود یک نهاد قهریه برای تحقق چند اصل مهم در مدیریت شهری است:
- حفظ نظم و ایمنی در شهر
- پیشگیری از ساختوسازهای غیرمجاز
- صیانت از حقوق عمومی شهروندان
- حفظ بافت فرهنگی و تاریخی شهرها
- کنترل تراکم جمعیت و ترافیک شهری