نقشههای فاز 1 و فاز 2، دو مرحله اصلی از طراحی ساختمان هستند که به ترتیب برای اخذ مجوز و اجرای ساختمان استفاده میشوند. در ادامه با ما همراه باشید تا به معرفی اجمالی این دوگروه بپردازیم و به ابهامات احتمالی در مورد تفاوت این دو پاسخ دهیم.
نقشه فاز 1 چیست؟
هدف از ارائه این نقشهها ایده اولیه و طرح کلی ساختمان به کارفرما است که در مقیاس معمولاً ۱:۵۰ یا ۱:۱۰۰ تهیه میشوند. در این مرحله طراح ایده خود را با توجه به محدودیتهای طراحی و امکانات اجرایی در یک ترسیم دو بعدی با کارفرما به اشتراک میگذارد. در صورت تایید به شهرداری ارسال شده و مورد بازبینی قرار میگیرد. این نقشهها کلی بوده و جزئیات نحوه اجرا را نشان نمیدهند که شامل موارد زیر میگردد:
-
-
پلان موقعیت (نحوه استقرار ساختمان در زمین یا همان سایت پلان)
-
پلان معماری (موقعیت فضاها، دیوارها، درها و پنجرهها نسبت به بنا)
-
نما (ظاهر بیرونی ساختمان از تمام جهات و نمایش بازشوها)
-
برش (نمایش ارتفاع طبقات ساختمان و پلهها)
-
در واقع نقشه فاز 1 همان نقشه معماری بوده و محدود به ساختار کلی فضای داخلی و بیرونی ساختمان است. اما نقشه معماری فاز 2 هم دارد.
نمونه نقشه فاز یک معماری
نقشههای فاز 2
(فاز اجرایی یا تفصیلی)
هدف از ترسیم این نقشهها نمایش تمام جزئیات فنی برای اجرای دقیق ساختمان توسط پیمانکار و نظارت توسط مهندس ناظر بوده و همچنین برای متقاعدسازی واحد شهرداری برای اخذ جواز تهیه میشود. نقشه فاز 2 بسیار دقیق میباشد و بزرگ مقیاس (مثلاً ۱:۵۰ یا حتی ۱:۲۰ برای جزئیات خاص). اما علی رقم این دقت در پارهای از موارد از الزامات اجرایی کمتری نسبت به نقشههای فاز یک برخوردار بوده و با اخذ حکم بلامانع از شهرداری قابل تغییر خواهند بود.
جزییات ترسیمی نقشه فاز 2 شامل صفر تا صد اجرای یک ساختمان بوده و در تمامی مراحل دستور کار را برای مجری و کارفرما از جنس مصالح و ابعاد گرفته تا اتصالات و نحوه اجرا مشخص میکنند. در 4 دسته تخصصی نقشه فاز ترسیم میشوند که هر دسته نیازمند طراحی و تایید از سوی مهندسین دارای صلاحیت از چهار رشته معماری، عمران، برق و مکانیک خواهند بود. در زیر به موارد این 4 دسته اشاره میگردد:
انواع نقشههای فاز 2
نقشههای معماری (A):
شامل
- پلان مبلمان
- پلان مقاطع دیوارها و اتصالان و درزبندیها
- جزئیات درها، پنجرهها، پلهها و…
- پلان و جزئیات آشپزخانه و سرویس بهداشتی، و استفاده از فضا
نقشههای سازه (S):
شامل
- پلان فونداسیون سازهای
- پلان آکسبندی ستونها و تیرها
- جزئیات آرماتورگذاری فونداسیون، ستونها و تیرها
- نقشههای سقف
نقشههای تاسیسات مکانیک (M):
شامل
- پلان لولهکشی آب و فاضلاب
- پلان سیستم گرمایش و سرمایش (تهویه مطبوع)
- پلان آتشنشانی
نقشههای تاسیسات برق (E):
شامل
- پلان چیدمان پریزها، کلیدها و روشنایی
- پلان تابلوهای برق
- پلان سیستم تلفن، آنتن و اعلام حریق
نمونه نقشه فاز دو معماری
اشتباهات رایج پیرامون نقشه فاز 2
یکی از اهداف از نگاشت این مقاله پاسخ به یک تصور غلط در مورد نقشههای فاز دو است. برخی از مراجعین و سازندگان تصور میکنند که نقشههای سازه و تاسیات برق و مکانیک نیز شامل نقشههای فاز 1 و 2 هستند.
در پاسخ به این باور غلط باید گفت که نقشه فاز 1 تنها مختص به گروه معماری است و سه گروه دیگر یعنی سازه و تاسیسات نقشه فاز یک ندارند. به بیانی دیگر نقشههای فاز 2 شامل نقشه فازه 2 معماری به علاوه نقشههای سازه و تاسیسات است.
جمعبندی
به زبان ساده:
-
فاز یک: طرح اولیه و زیباسازی (برای مجوز)
-
فاز دو: جزئیات فنی و نحوه اجرا (برای ساخت)
پروژه ابتدا باید با نقشههای فاز یک تأیید شود، سپس برای اجرا، نقشههای کامل فاز دو تهیه میشوند.