کاربرد نقشه برداری در صنایع مختلف

 

مهندسی راه و ساختمان، رشته‌های مختلفی دارد. در دسته بندی قانون نظام مهندسی رشته‌های مهندسی از معماری، عمران، برق، مکانیک، شهرسازی، نقشه‌برداری و ترافیک نام برده شده است. اما هیچ کدام از این گرایشات به اندازه نقشه‌برداری پرکاربرد نبوده و دامنه فعالیتی گسترده‌ای ندارند. تا حدی که می‌توان از آن به آچار فرانسه رشته‌های مهندسی تعبیر کرد. در این نوشتار با ما همراه باشید تا دامنه کاربرد این حرفه را با شما در میان بگذاریم.

 

🛣️ راه‌سازی

نقشه‌برداری راه برای تعیین و اندازه‌گیری عوارض زمین، تعیین موقعیت جغرافیایی و نمایش توپوگرافی منطقه انجام می‌شود. هدف نهایی، انتخاب مقرون‌به‌صرفه‌ترین و ایمن‌ترین مسیر برای احداث جاده، راه‌آهن و خطوط انتقال است. با نقشه‌برداری مسیر، موانع شناسایی می‌شوند، جزئیات کنترل شده و مسافت‌ها و کد‌های ارتفاعی به دقت استخراج می‌گردند.

 فرآیند آن شامل مراحل مطالعات اولیه، تهیه نقشه توپوگرافی، پیاده‌کردن مسیر روی زمین، تهیه نیمرخ طولی و عرضی و در نهایت برآورد حجم عملیات خاکی و هزینه است. برای برداشت جاده‌ها از ابزارهایی مانند GPSهای مولتی‌فرکانس، توتال استیشن، لیزر اسکنر و پهپاد برای برداشت داده‌ها استفاده می‌شود.

 

🏗️ ساختمان‌سازی

نقشه‌برداری یکی از ارکان کلیدی و بنیادی در صنعت ساختمان است و در پیش از ساخت، حین اجرا و پس از اتمام ساختمان کاربرد دارد. مراحلی که در صنعت ساخت از به نقشه برداری نیاز می‌گردد به قرار ذیل است.

• مطالعات اولیه: شامل بررسی دستورالعمل‌های شهرداری، تعیین موقعیت گذرگاه‌ها، تهیه نقشه UTM و برداشت توپوگرافی زمین برای محاسبه حجم عملیات خاکی و مدیریت هزینه‌ها.

• نظارت بر اجرا: نظارت و کنترل مستمر بر ساخت سازه‌های بتنی و فلزی برای اطمینان از صحت اجرا و شاقول بودن ستون‌ها.

• پس از احداث: برای بازسازی، تعمیرات یا ایجاد تغییرات در طراحی ساختمان استفاده می‌شود و به آن نقشه‌های as-built می‌گویند.

 

 

🏛️ باستان‌شناسی

نقشه‌برداری مدرن در باستان‌شناسی، با ادغام فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، انقلابی در مستندسازی و تحلیل محوطه‌های تاریخی ایجاد کرده است. سیستم یکپارچه GIS به باستان‌شناسان اجازه می‌دهد تا نقشه‌های دقیقی از توزیع آثار و سازه‌ها ایجاد کرده و الگوها و روابط فضایی پیچیده را که از طریق روش‌های سنتی قابل تشخیص نیستند، شناسایی کنند.

باستان شناسان با تلفیق داده‌های مختلفی مانند تصاویر ماهواره‌ای، نقشه‌های توپوگرافی و نتایج حفاری، بینش‌های ارزشمندی درباره الگوهای سکونت و تعاملات فرهنگی گذشته به دست می‌آورند. به عنوان یک مونه عینی از این فناوری به طور موفقیت‌آمیزی برای تحلیل رابطه بین سایت‌های باستانی تمدن مایا و درک سیستم‌های برنامه‌ریزی شهری و مدیریت منابع آن‌ها استفاده شده است.

 

 

⛏️ معدن

نقشه‌برداری در معدن از مرحله اکتشاف تا استخراج و مدیریت معدن ضروری است و به دو دسته اصلی زیرزمینی و روباز تقسیم می‌شود. ایجاد نقاط ثابت و با دقت بالا در ابتدای فعالیت معدن، برای تمام برداشت‌ها و پیاده‌سازی‌های بعدی حیاتی است.

• نقشه برداری معادن روباز: وظایف شامل برداشت وضع موجود، تهیه نقشه‌های توپوگرافی، تعیین احجام (دپومتری)، پیاده‌سازی مسیرهای دسترسی و پیاده‌سازی الگوهای حفاری است.

• نقشه برداری معادن زیرزمینی: وظایف شامل هدایت مسیر حفاری، تعیین محل انفجار، تشخیص مکان‌های ریزش و برداشت مقاطع است.

 

📜 امور ثبتی و حقوقی

نقشه‌برداری ثبتی، ترکیبی از علوم مهندسی نقشه‌برداری و دانش حقوقی است که به جمع‌آوری اطلاعات هندسی و مالکیتی املاک و اراضی می‌پردازد. هدف آن تهیه و ارائه نقشه‌های رقومی مستند برای ثبت در سامانه‌های ملی مانند کاداستر و شمیم، به منظور یکپارچه‌سازی اطلاعات هندسی و حقوقی املاک. از نقشه‌های ثبتی برای جانمایی پلاک ثبتی روی زمین، حل و فصل اختلافات حدود املاک و ارائه نظریه کارشناسی در دادگستری استفاده می‌شود.