الزامات قرارگیری ساختمان در زمین، مشخصات بر و کف

در این نوشتار کلیه قوانین و مققرات معماری و شهرسازی در خصوص جانمایی و نحواه قرار گرفتن ساختمان در زمین آورده شده است. البته بسیاری از این مقررات توسط طرح‌های شهری پیاده شده و پیاده سازی آن به عهده شهرداری است. شهرداری نیز در فرمی تحت عنوان دستور نقشه به متقاضیان ساخت ابلاغ می‌نماید.

این نوشتار حاصل گردآوری مطالب از مباحث 4، 19 و 21 مقررات ملی ساختمان است.

مقررات قرارگیری ساختمان در مبحث 4

در زمین‌هایی که فقط توسط راه‌هاي پیاده قابل دسترس هستند، ساخت ساختمان محدود به ساختمان‌های 1 و 2 طبقه است که علاوه بر امکان انطباق با مقررات خاص تصرف مورد نظر، امدادرسانی و اطفاي حریق نیز براي آن امکان پذیر باشد.
در بافت‌هاي تاریخی مصوب، ساخت ساختمان و نحوة استقرار آن در زمین باید طبق ضوابط مورد تأیید سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگري باشد
رعایت حریم‌هاي مصوب ساخت و ساز در حاشیه عوارض طبیعی از جمله جنگل، دریا،پارك حفاظت شده ملی، چشمه‌ها، رودخانه‌ها، نهرها، مسیل‌ها، همچنین خطوط انتقال برق، گاز،نفت، قنوات، جاده‌هاي برون شهري و سایر تاسیسات و تجهیزات مشابه، براي تمام ساختمان‌ها الزامی است. در صورتی که حریم مصوب بدین منظور وجود نداشته باشد، باید حداقل فاصله 30 متر بین ساختمان و این اراضی یا تاسیسات و تجهیزات رعایت شود.

در ساخت و قرارگیري ساختمان، رعایت ضوابط طرحهاي مصوب توسعه و عمران شهري و سایر مقررات ساختمان در رابطه با جانمایی ساختمان بر زمین، بسته یا پاکت حجمی بنا، تراکم ساختمانی، زیر بناي مجاز و جهت‌گیري تعیینشده با توجه به شرایط اقلیمی در انطباق با مبحث نوزدهم مقررات ملّی ساختمان الزامی است.

مشخصات بر و کف زمین طراحی ساختمان باید به گونه‌اي باشد که:
آ- با نماي کلی خیابان‌ها، محله‌ها و منظر شهري در موقعیت مورد نظر متناسب و در جهت پیشگیري از ایجاد یا گسترش ناهماهنگی در سیماي شهري باشد؛
ب- ارتفاع کف زمین در هماهنگی با ارتفاع خیابان دسترس و زمین همسایه قرار گیرد؛
پ- امکان دسترسی مناسب و عادلانه براي تمام متصرفان و استفاده کنندگان از ساختمان فراهمگردد؛
ت- از خاكبرداري و خاکریزي نامتعارف جلوگیري شود.

تعیین بر و کف و لزوم اصلاح آن با تأیید شهرداري‌ها و یا سایر مراجع صدور پروانۀ ساختمان، بر اساس طرحهاي توسعه و عمران شهري مصوب و با رعایت مقررات ملّی ساختمان خواهد بود.

همجواري تصرف‌ها در ساختمان باید به نحوي صورت گیرد که مسأله اشراف و دید ازتصرفهاي دیگر به تصرفهاي مسکونی، از طریق سطوح نورگذر و بازشوهاي پنجره یا درهاي ورودي به حداقل تقلیل یابد.

مقررات قرارگیری ساختمان در مبحث 19

جهت گیري ساختمان به سمت جنوب در بهره‌گیـري سـاختمان از انـرژي خورشـیدي بـسیار مـؤثر است. جهت گیري مناسب به این معنی است که جدارهاي نورگذر جنوبی ، براي بهره برداري بیشتر از انرژي تابشی خورشید در کوتاه ترین روز سال ، از 9 صبح تا 3 بعدازظهر، در معرض تـابش خورشـید قرار گیرند. به علاوه، ساختمان به نحوي قرار گیرد، که در طول سـال از بادهـاي نـامطلوب محفـوظ باشد و ضمناً ، در فصل گرم سال، بتوان از نسیم ها و بادهاي مطلـوب بـراي تهویـۀ طبیعـی و حفـظ شرایط آسایش حرارتی استفاده کرد

جانمایی فضاهاي داخلی

فضاهاي داخل ی ساختمان به دو دست ۀ فضاهاي اصلی و فضاهاي حا یل تقـسیم مـی شـوند . فـضاهاي اصلی فضاهایی هستند که در بیشتر اوقات شبانه روز مـورد اسـتفاده قـرار مـی گیرنـد و افـراد در آن سکونت دارند. فضاهاي حایل ساکن ندارند و به طور مستمر مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. بهتر است فضاهاي اصلی و فضاهاي حا یل به نحوي جانمـایی شـوند کـه فـضاهاي حایـل بـین فضاهاي اصلی و جبهه هاي نامطلوب ساختمان (از نظر حرارتی) قـرار گیرنـد ، تـا انتقـال حـرارت از فضاهاي اصلی به خارج در اوقات سرد سال (یا از خارج به فضاهاي اصلی در اوقـات گـرم سـال) بـه حداقل برسد.
فضاهاي اصلی باید حتـی الامکـان رو بـه جبهـه هـاي مطلـوب سـاختمان قـرار داشـته باشـند .
جبهه‌هاي مطلوب ساختمان به ترتیب اهمیت عبارتند از: جنوبی، شرقی، شمالی. با استقرار فضاهاي اصلی رو به جنوب ، در اوقات سرد بخشی از گرماي مورد نیاز ساختمان از طریـق تـابش آفتـاب بـه داخل تأمین میشود.

مقررات قرارگیری ساختمان در مبحث 21

طراحي محوطه بر اساس اصول پدافند غيرعامل، هدايت سريع و مطمئن افراد به پناهگاه‌هاي داخلو خارج ساختمان و اتخاذ تمهيداتي جهت كاهش خطرات ناشي از ريزش آوار بر سر افراد خارج از ساختمان، تسهيل اقدامات امداد و نجات براي كاهش خطرپذيري ساختمانها مي‌باشد. بدين منظور بر اساس ارزيابي جامع از خطرات و تهديدات غيرطبيعي ضروري است كه طراحي محوطه در جهت كاهش خطرپذيري و آسيب‌پذيري، انجام گيرد. اين بخش جنبه‌هاي مختلف طراحي محوطه
به منظور كاهش خطر ريزش آوار در مسير امدادرساني، پهناي مسيرهاي دسترسـي به ساختمان باید حداقل برابر با یک سوم (1/3) ارتفاع ساختمان باشد.
در مجتمع‌هاي مسكوني و ساختمان‌هاي مسكوني منفضل، محل مناسبي ذر محوطه براي فرود بالگرد در شرايط اضطراري به منظور امدادرساني لحاظ گردد. همچنین محوطه فضاي باز در مجتمعهاي مسكوني و ساختمانهاي مـسكوني ميبايست داراي وسعت و امكانات فضايي كافي براي شرايط اضطراري مانند انجـام فوريـت هـاي پزشكي، فضا براي جمعآوري فوت شدگان احتمالي و استقرار مجروحان باشد.
تحت هيچ شرايطي ريزش آوار نبايد موجب انسداد كامل مسيرهاي دسترسي شـود. اين محدوده تابع نسبت ارتفاع توده ساختماني به فضاي باز بين آن است.
در طراحي مسيرهاي پيادهرو در محوطه و فضاي بـاز بايـد موانـع و عوامـل محـدود كننده فرار از خطر، حذف شده و حركت سريع تسهيل شود.

مقالات مزتبط