ممنوعیت ساخت‌وساز در اراضی کشاورزی تهران

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، بند ۴ از مصوبه اصلاحی شورای عالی شهرسازی و معماری در خصوص دستورالعمل ماده ۱۴ قانون زمین شهری را ابطال کرد. این بند که شرایط ساخت‌وساز در اراضی کشاورزی با مساحت ۵۰۰ تا ۵۰۰۰ متر مربع را تسهیل می‌کرد، توسط دیوان مغایر با قانون تشخیص داده شد. همزمان، نامه‌ای از سوی معاونت شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی در خصوص اجرای احکام این ابطال و بازنگری در ضوابط صادر شده است.

تحولات جدیدی در حوزه قوانین شهرسازی و ساخت‌وساز در اراضی کشاورزی واقع در محدوده شهر تهران رخ داده است. بر اساس مستندات به دست آمده، هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با صدور رأی شماره ۱۴۰۰۰۳۳، بخشی از مصوبه اخیر شورای عالی شهرسازی و معماری را که به نوعی مجوز ساختوساز در زمین‌های کشاورزی با مساحت مشخص را صادر کرده بود، از تاریخ تصویب، باطل کرده است.

متن رأی صادره که به امضای رئیس دیوان رسیده، به صراحت اعلام میکند که «بند ۴ مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پیرامون بازنگری و اصلاح برخی ضوابط دستورالعمل ماده ۱۴ قانون زمین شهری» که از سوی دبیر این شورا ابلاغ شده بود، ابطال می‌شود. این بند مصوب، سازوکاری را فراهم می‌کرد که بر اساس آن، مالکان اراضی کشاورزی با وسعت بیشتر از ۵۰۰ مترمربع تا ۵۰۰۰ مترمربع، می‌توانستند با اختصاص حداقل ۶۰ درصد از عرصه ملک خود به خدمات عمومی، در ۴۰ درصد باقی مانده اقدام به احداث بنا کنند؛ مشروط بر اینکه تهیه طرح کمیسیون ماده ۵ برای آن اراضی به تصویب برسد.

بر اساس دستورالعمل قبلی (ماده سوم دستورالعمل ماده ۱۴) برای اراضی زیر ۵۰۰ مترمربع، صدور پروانه ساخت بدون نیاز به تشریفات خاص امکان‌پذیر بود. اما با رأی جدید دیوان، تسهیلات در نظر گرفته شده برای اراضی بزرگتر (۵۰۰ تا ۵۰۰۰ متر مربع) که نیاز به مصوبه کمیسیون ماده پنج داشت، کاملاً از میان برداشته شده و دیگر قابل اجرا نیست.

در ادامه این ماجرا، نامه‌ای از سوی معاونت شهرسازی و معماری وزیر راه و شهرسازی و با اشاره به ابلاغیه‌های متعدد، به شهرداری تهران ارسال شده است. در این نامه که خطاب به «آقای کاظمیان» معاون محترم شهرسازی و معماری نوشته شده، بر ضرورت اجرای احکام صادره از سوی دیوان عدالت اداری و هیأت اجرایی تأکید شده و از سازمان‌ها خواسته شده تا نسبت به بازنگری و اصلاح ضوابط دستورالعمل ماده ۱۴ قانون زمین شهری در طرح تفصیلی تهران اقدام کنند.

با این حساب، به نظر میرسد که هرگونه اقدام برای اخذ پروانه ساخت در اراضی کشاورزی با مساحت بیش از ۵۰۰ متر مربع که بر اساس مصوبه جدید شورای عالی شهرسازی برنامه‌ریزی شده بود، با مانع قانونی مواجه شده و متقاضیان باید منتظر ابلاغ ضوابط جدید و شفاف در این زمینه باشند. کارشناسان حوزه شهرسازی معتقدند که این رأی می‌تواند تأثیر بسزایی در جلوگیری از تغییر کاربری غیرمجاز و حفظ باغات و اراضی کشاورزی در پایتخت داشته باشد.